Azawad Diye Bir Yer Duydunuz mu Hiç? Peki, ya Timbuktu? – Aidan O’Brien


screen-shot-2017-11-09-at-5-37-28-pm

Fotoğraf: Emilio Labrador

Burası Afrika’nın kalbi olmayabilir ama Afrika’ya girişin anahtarı. “Nijer’i” unutun ve Azawad’ı düşünün. Daha büyük ve daha eski resmi düşünün: Kuzey Mali, Güney Cezayir, Güney Libya, Batı Nijer ve Kuzey Burkina Faso’yu içeren bir bölge.

Burada, Azawad’da, dört ABD Özel Harekatçısı yakın zamanda öldürüldü. Ve Fransız Yabancı Lejyonu’nun, Afrika’daki son karışıklık üzerine yerleştiği yer de burası. Görünür gerekçe “Teröre Karşı Savaş”. Ama kanmayın: “beyaz adam yönetimi” Sahra’ya geri döndü.

Timbuktu, Azawad’ın başkenti, Tuaregler de halkı. Ve “beyaz adam” da işgalcisi. Bütün yollar Sahra’nın merkezinde bulunan Azawad’dan geçiyor. Azawad, Kuzey Afrika ve Sahraaltı Afrika arasındaki köprü. Yani yeniden doğan Batılı ları çeken jeopolitik bir ödül.

Azawad yüzyıllardır oradaydı. Ama modern ulus devlet anlamında, ancak 2012’de yerel halkın yabancı yönetimine karşı ayaklanmasıyla resmen doğdu. Ve bağımsızlık ilan etti.

“Yabancı”, o zamanlar uzaktaki Bamako’da bulunan Mali hükumetini destekledi. Ancak derhal Azawad’ın kısa “resmi yaşamını” boğmak için sahneye diğer yabancılar da çıktı.

2012’de Tuareg bağımsızlığına son vermek için gelen ilk dışarlıklı “İslamcı Terör”dü (Gao ve Timbuktu savaşları). İkincisi de “Beyaz Terör”dü (Fransa: Yabani Kedi Operasyonu). Şimdi de Amerikalılar etrafta dolaşıyor. 2012’deki ayaklanma,1960’dan bu yana Mali’de yaşanan dördüncü Tuareg ayaklanmasıydı. Bu esnada yan komşu Nijer’deki Tuaregler “yabancı yönetimine” karşı ayaklanmaya 1990’da başladılar ve 2007’de tekrarladılar. Ve Burkina Faso, Cezayir ve Libya’daki ciddi sayıda Tuareg nüfusu bu milliyetçi mücadelelerin doğal müttefikleri oldular, oluyorlar.

Azawad ve Tuareg milliyetçiliğini inandırıcı kılan ve ideoloji haline getiren, başarısız devlettir. Mali, Nijer, Burkina Faso ve Cezayir’in hepsi bağımsızlık sözü vermekte başarısız oldular. Ve Libya yok edildi çünkü bağımsızlık sözü vermişti. Her durumda Batı, özellikle de çekilmez olan Fransız devleti suçlanmalı.

Geçmişe bakıldığında bu bölgede “bağımsızlığın” şansı olmadı. Sömürge sonrası Mali, Nijer ve Burkina Faso’nun ortak para birimi (Batı Afrika Frankı) doğrudan Fransız Frankına ve bu nedene dolaylı olarak Fransız yönetimine bağlıydı. Ve bugün –kaos içindeki Mali, Nijer ve Burkina Faso’da her şey daha da kötü: Euro, parasal hareketleri denetliyor.

Bu sömürge sonrası ülkeler, Fransa ve Avrupa’dan gerçekten kopmak istediklerinde -1980’lerde Thomas Sankara liderliğinde Burkina Faso’nun yaptığı gibi- Batı onları siyaseten öldürdü (Sankara 1987’de öldürüldü).

Ve Fransa ve Avrupa’yla bağların kalıcı olmasını güvence altına almak için Batı, bölge çapında, IMF’nin kötü şöhretli yapısal uyum politikaları (YUP’ler) kisvesi altında ekonomik cinayet (veya ekonomik soykırım) işledi (2006 yapımı Bamako filmini izleyin).

Ve siyasi ve ekonomik boğma hareketinin sonucu Batılı çokuluslu şirketlerin (ÇUŞ’lar) gelişi ve milyonlarca ekonomik mültecinin oluşması oldu.

Sahra’nın bu parçasındaki klasik işgalci Batılı şirket, Nijer’de uranyum çıkartan Fransız enerji devi Areva oldu. Bir diğer rastgele örnek de Mali’de altın çıkartan ve merkezi Fransa açıklarındaki vergi cenneti Jersey adasında olan Randgold Resources şirketi.

Aslında Fransa’nın parmak izleri Afrika’nın bu büyük parçasındaki başarısızlığının her yerinde görülebilir. Cezayir’deki Fransız savaşı (1954-62), bütün bağımsızlık deneyimini zehirledi. Ve Libya’ya karşı Fransa öncülüğünde yürütülen savaş (2011), bu zehrin Afrika rüyası için ölümcül olmasını garanti etti.

Yine de rüyanın Fransa ve Şirketler tarafından sodomize edilmesinden kısa bir süre sonra bir başkası doğdu: Azawad.

Afrikalılar, sömürge sonrası başarısızlığın sınırlarını yeniden düzenlemeye karar verdiler. Tuaregler bir defa daha kendilerini ortaya koydular. Özetle: 2011’de Libya’daki Tuareg sürgünlerinin geri dönüşüyle birlikte gelen silahlar ve irade gücü, Azawad fikri arkasındaki tarih ve adaletle kaynaştı. Timbuktu yeniden doğmuştu.

Bununla birlikte Timbuktu için yeniden emperyalizm sorun oldu. “Beyaz adam” yine azmıştı. Ve yerlilere verecek yeni bir zehri vardı: “İslamcı terör”.

Kaynaklar bakımından zengin olan bu Afrika bölgesinin siyasetine “cihadın” eklenmesi, Fransız Yabancı Lejyonuna ve ABD Özel Harekatçılarına yolu açmasının yanı sıra “sömürgecilik sonrası” yıkımdan geriye kalan ne akılcılık varsa onu da mahvetti.

Sonuç olarak Azawad’ın bağımsızlığının, Batının her yerde ortaya çıkan yeni ikili gösterisi karşısında hiç sansı olmadı: “İslamcı terör” ve “Beyaz Adamın Koruması/Terörü”.

Sahra’nın iki bilgili gözlemcisi, Azawad’daki “İslamcı terörün” taşeron, “Beyaz Adamın” ve onun Afrikalı müttefiklerinin çıkarlarına uygun olarak ikili çalışan, doğasına dikkati çekti.

Britanyalı Antropolog Jeremy Keenan, Karanlık Sahra (2009) ve Ölen Sahra (2013) kitaplarında, Azawad’daki “İslamcı Terörün” köklerini Cezayir gizli servisi (DRS) ve Amerika’nın “Teröre Karşı Küresel Savaş”ına kadar izliyor. Keenan, Cezayir ve Amerika’nın çıkarlarının 2002-2003’te kesiştiğini iddia ediyor. Yani 11 Eylül’den sonra ABD kendisine düşman arıyordu ve Cezayir bir tanesini icat etti: İslami Magrip El Kaidesi (AQIM).

Bu yaratılan öcü, hem Cezayir ordusu hem de ABD askeri sanayisinin iktidarını güçlendirdiği için mükemmeldi. Cezayir, ABD silahlarını ve desteğini aldı.

Ve ABD ‘nin birden enerji zengini Afrika’da yeni bir misyonu oldu. Pan-Sahel Girişimi (2002) ve Trans-Sahra Kontrerör Girişimi (2005) gibi menfur ABD girişimlerine yataklık edecek AFRICOM (ABD Afrika Komutanlığı) kuruldu.

Timbuktu’dan çok uzakta olmayan Tongo Tongo’daki dört ABD’li Özel Harekâtçının öldürüldüğü pusuya giden yol açılmıştı.

Azawad’ın bir başka Britanyalı dostu Andy Morgan da bölgedeki başka bir hükumetin, bir başka sömürgecilik sonrası başarısız devletin –Mali’nin- kirli taktiklerine işaret etmişti. 2012’deki yazısında Tuareg lideri ve Azawad sözcüsü Hama Ag. Sid’Ahmed’in şu sözlerini alıntılamıştı:

“AQIM, Mali hükumeti tarafından [2012’den önce] bölgemize dışarıdan getirildi ve yerleştirildi…. Onları önce Timbuktu bölgesine ve sonra da Kidal’a taşıdılar…. Terörist grupların yaptığı tüm operasyonlar Mali’den kaynakladı ve teröristler her zaman Mali’ye geri çekildiler. Onların sığınacak yerleri oldu. Herkes biliyor ki teröristler askeri liderle iletişim halinde ve Bamako’lu siyasetçiler teröristlerin emirleriyle epey sık görüşüyorlar.”

Azawad Ulusal Özgürlük Hareketi (MNLA), 2012’deki ayaklanmada “İslamcı Terör”den uzak durmaya çalıştı ama birkaç ay içinde “İslamcı” gündeme yenildi. Sönük bir terörist ağ olan “İslamcılar” birden ve gizemli bir şekilde “dünyayı değilse bile Mali’nin tümünü ele geçirmek” istediler.

“İslamcıları” idare edenler (Cezayirliler? Malililer?) ve idarecilerin idarecileri (Fransızlar? Amerikalılar?) Azawad’ın özgürlüğüne karşı acil durum düğmesine basmak zorunda kaldılar. Böylece Mali’nin başkenti Bamako’da 2012’de bir darbe oldu. Ve bir yıl içerisinde Fransızlar işgal ettiler. Ve mucizevi bir şekilde “İslamcı teröristler” neredeyse yok oldular.

Sorun çözülmüştü: Bağımsız bir Sahra’ya –Azawad- son verilmişti. Ve “Beyaz Adam” yönetimdeydi. Beş yıl sonra bugün durum hâlâ bu şekilde olmaya devam ediyor.

Sahra’da 1960’larda başlayan sömürge sonrası dönem 50 yıl bile sürmedi. “İslamcı terör” bardağı taşıran son damla oldu. Önce “Ekonomik Vuruculardı” (yabancı bankalar ve IMF), sonra “Suikastçiler” (Sankara’nın katilleri), sonra daha fazla “Ekonomik Vurucular” (YUP’ler), sonra yabancı yatırımcılar (CUŞ’lar) ve nihayet “İslamcı Terör” (El Kaide). Son darbe Fransız Yabancılar Lejyonu ve Yeşile Bereliler oldu.

Peki ya Sahra’nın yanıtı? Bu sadece Azawad olabilir. Çünkü Tuaregler hiçbir yere gitmiyorlar. Bağımsızlığı hayal etmeye cesaret edenler sadece onlar. Azawad, yeni Sahra’nın temeli olmalı. AFRICOM değil, Azawad. Sahra’da zaman Timbuktu’nun yanında, Teksas’ın değil.

10.11.2017

Aidan O’Brien

Kaynak: CounterPunch

Çeviri: Kontra Salvo

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s