Nevşirvan Mustafa’dan Sonra: Gorran’ı Ne Bekliyor? – Shamsuiddin & Hama


ss“Gorran’ı Ne Bekliyor?”

Bugünlerde herkesin aklında bu soru var. Bazıları Mustafa’nın mirasının istikrarlı, sağlam ve ileriye yönelik olduğunu düşünüyor. Diğerleri “sallantılı” olarak betimliyor ve bölünme veya birleşme veya yavaş yavaş silinme düşlüyor. Değişim Hareketi (Gorran), genel koordinatörü Nevşirvan Mustafa’nın ölümünden önce zaten sorun yaşıyordu. Bunun nedeni kısmen Nevşirvan Mustafa’nın hastalığı ve 2014’te partinin KDP ve PUK ile birlikte büyük koalisyon hükumetine katılmasıydı. Kısa bir süre içinde, Ekim 2015’te, Gorran ve KDP arasında Kürdistan Bölgesi başkanlık yasası üzerine anlaşmazlık çıktı. KDP’ye bağlı güvenlik güçleri, Kürdistan Parlamentosu Sözcüsü ve parlamentonun ikinci büyük grubu Gorran’ın üyesi olan Yusuf Muhammed’in Erbil’e girmesini engelledi. Muhammed, parlamento sözcüsü olarak Ağustos 2015’te çıkması gereken başkanlık yasasının düzenlenmesi için görevini yapmaya çalışıyordu. Kürdistan başkanlık yasası hiç kimsenin iktidarda iki dönemden fazla kalmasına izin vermiyor. KDP lideri Mesut Barzani, bölgeyi iki dönem yönetti ve son dönemi de iki yıl uzatıldı ama yasa, Barzani’nin tekrar aday olmasına izin vermiyor. Kürdistan Parlamentosu, Kürdistan başkanını parlamentonun seçmesi için değişiklik yapmak istedi ama KDP buna karşı çıktı ve parlamentoyu kapattı. O zamandan beri Kürdistan Parlamentosu işlevsiz kalmaya devam ediyor. Bu olayın ardından KDP, Gorran’lı bakanları tek taraflı olarak hükumetten attı ve tüm bakanlık makamlarını kendisi doldurdu. Bu nedenle Gorran Hareketi’nin seçim vaatleri yerine getirilemedi ve hatta bu olaydan sonra bazı seçmenler bununla dalga geçmeye de başladılar. Gorran, 17 Mayıs 2016’da PUK ile, KDP’nin gücünü sınırlamak ve Irak Kürdistan’ında dengeyi sağlamak için bir anlaşma imzaladı. Ancak anlaşmanın maddeleri bu zamana dek kâğıt üzerinde kaldı.

Nevşirvan Mustafa’nın ölümü Gorran’ın yaşadığı krizi derinleştirmiş ve Parti’nin, Kürdistan Bölgesi siyasi manzarasındaki yerine ciddi bir darbe vurmuş olabilir. Kürt tarihinde, Kürt ulusal hareketlerinin ve Kürt siyasi partilerinin kaderlerinin her zaman liderlerinin varlığına bağlı olduğu ve liderlerinin öldüğü, öldürüldüğü ve hatta tutuklandığı zamanlarda hareketlerinin ağır darbe yediği görülür. Örneğin Simko Shikak; Mahabad Cumhuriyeti lider Qazi Muhammed; İran Kürdistan Demokrat Partisi lideri Abdülrahman Kasımlo öldürüldüğü veya öldükleri zaman ulusal hareketleri de bitti. Mustafa Barzani’nin ölümü Irak Kürdistanı’ndaki Kürt ulusal ayaklanmasını tehlikeye attı. Benzer şekilde, Öcalan’ın yakalanmasının PKK’ye ağır bir darbe vurduğunu beş yıl süren tek taraflı ateşkes ilan etmesinden de görebiliriz. Bir başka örnek de PUK Genel Sekreteri Talabani’nin felç geçirmesinin PUK’a ölümcül bir darbe vurması. Hastalığı kötüye gittikçe PUK içindeki anlaşmazlıklar ve bölünmeler derinleşti ve karar alma süreçleri bundan zarar gördü. Bunun sonucunda 1 Eylül 2016’da, Kürdistan Yurtseverler Birliği (PUK) üyesi iki milletvekili, Parti içindeki bir grubu “etik olmayan bir şekilde” davranmakla suçladı ve “Karar Alma Organı” diye yeni bir cephe kurduklarını ve bu çekirdek dışında alınacak herhangi bir kararın “tanınmayacağını” duyurdular. Önde gelen iki isim olan PUK Birinci Başkan Yardımcısı Kosrat Resul Ali ve İkinci Başkan Yardımcısı Berham Salih, PUK politbürosu, liderlik komitesi ve milletvekillerinin de desteklediği bir mesajla bunu duyurdular. Bunun dışında PUK, kritik konularda karar alamıyor. Bazı PUK yöneticileri Gorran’ı tercih ediyorken diğerleri KDP ile anlaşma imzalamaya eğilimli. Bu bölünme bir yandan PUK ve Gorran’ın imzaladığı anlaşmanın uygulanmasını, bir yandan da KDP ile anlaşmaya varılmasını engelliyor.

Liderinin ölümünden sonra Gorran’ın önündeki seçenekler

Gorran liderleri arasında Nevşirvan Mustafa’nın yerini alacak birinin olmadığı kesinlikle doğru. Tüm yaşamı gibi kendisi de eşsizdi ama Parti’nin ileriye gitmek için bir lidere ihtiyacı var. Liderinin ölümünden sonra Gorran önünde üç seçenek var. İlk olarak Gorran, PUK’a katılabilir, iki parti ortak bir liderlik kurabilir ve gelecek seçimlere tek liste olarak katılabilirler. Ancak bu senaryo Nevşirvan Mustafa’nın ölümünün hemen ardından sadece bazı üst düzey PUK yöneticileri tarafından istendi ve memnuniyetle karşılandı. Onların aksine, Gorran yöneticileri PUK’la birleşmeyi kesinlikle reddettiler ve “PUK’la bir anlaşma imzaladık, birleşme yerine onu hayata geçirmeliyiz” dediler. İki taraf için de en iyi olanın, Celal Talabani ve Nevşirvan Mustafa tarafından imzalandığı için anlaşmanın uygulanması olduğu bilinmeli. Aynı zamanda anlaşma iki partinin tabanı tarafından da büyük ölçüde memnuniyetle karşılanmıştı. Daha da ötesi anlaşma KDP’nin saldırganlığını ve yayılmacılığını durdurmak için bir yol haritası sunuyor. İkinci senaryo, Gorran’ın rakiplerinin hayalini kurduğu gibi “Bazı liderleri PUK’a geri dönerken Gorran’ın bir parti olarak devam etmesi ama (şu anda olmadığı gibi) güçlü bir lider çıkmadıkça partinin iç farklılıklar nedeniyle güçsüzleşmesi, seçimlerde oy kaybetmesi ve nihayetinde daha fazla liderin PUK’a dönmesiyle partinin marjinalleşmesi”. Eğer bu senaryo gerçekleşirse PUK’un KDP ile yeni bir anlaşma imzalaması ve Gorran’ı marjinalleştirmesi kuvvetle muhtemel. Bu da Kürdistan’ın eskisi gibi iki partili yapıya dönmesi anlamına geliyor. Son olarak en kötü senaryo ise iki partinin bir anlaşmaya varamaması ve bir araya gelememesi. En kötüsü bu çünkü şu anda hem PUK hem de Gorran bir liderlik krizi yaşıyor ve bu durum sadece KDP’nin işine yarıyor. Eğer koşullar dikkatlice ele alınmazsa KDP, böl ve yönet politikasıyla durumu manipüle edecektir.

Ancak bunlar bilinen senaryolar ve gerçekleşmeleri güç. Değişim Hareketi hâlâ kitle desteğine sahip ve liderinin ölmesi, liderliğin yenilenmesi için bir fırsata dönüşebilir. PUK’la yapılan anlaşma başarısız olursa partinin hem siyasi hem de mali baskıya uğraması ihtimal dâhilinde. Yine de Parti, halkı ve Kürdistan’daki siyasi kriz için yeni seçenekler sunmalı. Mustafa’nın ölümünün ardından üyelerini harekete geçirmek, Gorran için duruşunu sağlamlaştırmak ve istikrarı sağlamak yolunda bir seçenek olacaktır. Ama herhangi biriyle anlaşma yapmadan önce liderlik krizini çözmek Gorran’ın en önemli önceliği olmaya devam ediyor.

24.05.2017

Sarkawt Shamsuiddin & Hawre Hasan Hama

Kaynak: Kurdish Policy

Çeviri: Kontra Salvo

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s