Kolombiya’da Sağcı Paramiliter Güçler Barışa Gölge Düşürüyor – Kieran Duffy


30457706561_0f102acf2a_b

leonfhl / Flickr

Kolombiya barış antlaşmasına en büyük tehdit Soldan değil, sağcı paramiliter güçlerden geliyor.

Kolombiya’ya bu Şubat ayında barışın nihayet geldiğini düşünenler hoş görülebilir. Seçmenlerin geçtiğimiz Ekim ayındaki barış antlaşmasını reddetmesine rağmen, Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC), devletle elli bir yıllık savaşının ardından nihayet silahları bırakmaya başladı.

Bu arada, son iki yıldaki sayısız ertelemenin ardından hükumet ve (FARC’a göre) daha küçük olan Ulusal Kurtuluş Ordusu (ELN) arasında resmi barış görüşmeleri de başladı. Ama kalıcı barış hâlâ çok uzakta. ELN ve devlet güçleri çatışmaya devam ediyorlar. Bir yandan da bir zamanlar FARC’ın kontrol ettiği alanlarda sağcı paramiliterlerin yeniden canlanması, yeni ölüm ve zorunlu göç dalgalarının yaşanabileceğini gösteriyor.

Ayın sonunda, altı binden fazla FARC üyesi bir ordu olarak son yürüyüşlerine başladı. Yaya olarak, otobüslerle veya teknelerle, ülkenin dört bir yanında BM gözetiminde kurulan yirmiden fazla geçiş alanlarına doğru yol aldılar. Buralarda, sivil topluma yeniden katılmalarından önce altı ay boyunca silahlarını teslim edecekler.

FARC, barışçıl araçlarla değişimi hedefleyen siyasi bir partiye dönüşecek. 1000’den fazla üyesi, çatışma alanlarındaki mayınların temizlenmesi için orduya destek verecek. Birkaç yıl önce düşünülemeyen bu kitlesel silah bırakma, savaşın vurduğu çok sayıda bölge için barışa doğru atılmış büyük bir adım anlamına geliyor. Hükumetin gerekli altyapıyı hazırlamakta yavaş davranması ve FARC’ın küçük yaştaki üyelerini yetkililere teslim etmeyi geciktirmesi gibi her iki tarafta da yaşanan ertelemelere rağmen, süreç ilerlemeye devam ediyor.

Kolombiya’nın ikinci büyük gerilla ordusu ELN’nin sürece dahil edilmesi de ileriye doğru atılmış büyük bir adım. Çok sayıda muhalif FARC üyesi yüzlerini, Küba’dan etkilenen FARC’ın aksine kökleri kurtuluş teolojisine dayanan ELN’ye döndü ve ELN de bir zamanlar FARC’ın egemenliğinde olan alanlara yöneldi. İnsan kaçırmaya ve polise saldırmaya devam ediyorlar. Onlar da silahlarını bırakmadığı sürece hiçbir barış anlaşması nihayete varmayacaktır.

Ama Kolombiya barış antlaşmasına en büyük tehdit Soldan değil, sağcı paramiliter güçlerden geliyor.

Bu grupların çoğu koka üretimini denetimleri altına almak için önceden FARC’ın elinde olan bölgelere yöneldiler. Aynı zamanda sendikacılara, insan hakları savunucularına ve FARC sempatizanı olarak gördükleri kişilere karşı yeni bir terör dalgası yarattılar.

Bu, paramiliterlerin, genellikle devlet desteği ve uyuşturucu kartellerinin, çiftçilerin ve çokuluslu şirketlerin finanse etmesiyle ülkeyi dünyanın sendikacılar için en tehlikeli ülkesi haline getirdikleri ve ülke topraklarının yüzde 15’ini zorunlu göç yoluyla gasp ettikleri önceki terör dönemlerini hatırlatıyor.

Önceden FARC’ın kontrolünde olan bölgelere Kolombiya ordusunun kaydırılması gerekiyordu ama çoğu yerde bunu yapmakta başarısız oldular veya takvimin gerisinde kaldılar. Bu da pek çok insanı paramiliter grupların merhametine bıraktı. Kuzet Antioquia’daki Chocó’da çok sayıda silahlı adam köylere geldi ve solcuları ve toprak üzerinde hak sahibi olanları öldürmekle tehdit ettiler. Medellin ve Uraba Köfezi arasındaki yol, paramiliterler canları istediği zaman araçlara saldırdıkları için seyahat etmek için çok tehlikeli bir yol oldu.

Catatumbo’nun Kuzey Santander bölgesinde, yerel halk FARC’ın 33. Cephesi’nin silahları bırakmasına izin vermedi çünkü paramiliterlere karşı tek güvencelerinin onlar olduğuna inanıyorlardı. Silahsızlanma ancak savunma bakanının koruma güvencesi vermesinin ardından devam edebildi ama bunun da boş bir söz olduğu ortaya çıktı: kısa zamanda iki yüzden fazla insan evlerini terk etmeye ve Venezuela sınırına doğru kaçmaya zorlandı.

Paramiliterlerin tehditlerinden en çok korkanlardan bazıları da koka çiftçileri. Güneydeki Putumayo, Nariño ve Cauca bölgelerinde, FARC, yasadışı uyuşturucu ticareti üzerinde kontrol kurarak çiftçilerin göreceli olarak güvenlikte olmasını sağlıyordu. Çiftçiler şimdi, etkinliklerine devam eden çok sayıda yasa dışı grup arasında tarlalarının denetimi için savaş çıkacağından korkuyorlar. Aynı zamanda koka üretiminin tasfiye edilmesi ve ürün teşvikiyle ilgili şüpheleri var ve hükumetin, hayatlarını kazanmanın alternatif yöntemlerini sağlayacağından veya üretimlerini değiştirmeye başladıklarında kendilerini misillemelerden koruyacağından emin değiller.

Hükumet, yıllarca Kolombiya’da paramiliterlerin varlığını reddetti ve onların sadece “suç çeteleri” (BACRIM) olduklarını iddia etti. Bu, büyük ölçüde hükumetin bu tür gruplarla uzun bir işbirliği tarihinin olması ve zamanında paramiliterlerin kusurlu bir şekilde silahsızlandırılmasından kaynaklanıyor.

Çatışmaların zirveye ulaştığı 1990’lar boyunca ve 2000’lerin başlarında, Kolombiya müesses nizamı Kolombiya Ulusal Öz Savunma Güçleri’yle (AUC) sıkı bağlara sahipti. AUC, FARC’la savaşında orduya yardım etti ve toprak sahipleri ve büyük şirketlerin çıkarları doğrultusunda sık sık ülkenin gördüğü en korkunç katliamları gerçekleştirdi. Eski başkan Alvaro Uribe döneminde, paramiliterler müşfik bir barış anlaşması teklifi aldılar ve hepsi güya terhis edildi.

O zamandan beri hükumet, çoğunun silahsızlanmayıp etkin kalmaya devam etmesine rağmen ısrarla Kolombiya’da paramiliterlerin olmadığı iddia ediyor. Paramiliterler çok uzun bir süredir ülkede insan haklarını ihlal eden en büyük grup.

Devletin paramiliterlere uzun süre verdiği destek ve medya etkisi nedeniyle kentlerde yaşayan çok sayıda Kolombiyalı, ülkedeki sağcı şiddetin boyutunun farkında değil. Paramiliterlerin ülkedeki sivil ölümlerin yüzde 80’inden fazlasının ve sendikaları yok olmasının sorumlusu olmasına rağmen çoğu kentli, onları FARC’ı yenmek için katlanılması gereken bir şeytan olarak görüyor.

Ancak başkan Juan Manuel Santos, barış sürecini kalıcı bir başarıya dönüştürmek istiyorsa gerçeklerle yüzleşmek zorunda kalacak.

Santos, Kolombiya’yı yöneten oligarşinin simgesi olmasına ve (Uribe’nin savunma bakanı olarak) savaşın dehşetinden diğerleri kadar sorumlu olmasına rağmen büyük bir muhalefete karşın barış sürecine başladı ve çoğu başarısız olurken o, FARC’la antlaşmaya vardı. 1980’lerdeki silah bırakma ve barışçıl siyasete geçiş aşamasında FARC tarafından kurulan Yurtsever Birlik partisine karşı yürütülen acımasız saldırılardaki devlet rolü nedeniyle açıkça özür diledi.

Geçmişteki hataları kabul etme ve buna göre siyaseti değiştirme becerisini gösterdi. Santos ve hükumeti, şimdi, paramiliterler bir tehdit olduğunu kabul etmeli ve köylüleri ve işçileri onların teröründen korumak için gerekli adımları atmalı. Gasp edilen toprakları geri verme çalışmaları hızlandırılmalı ve hak sahipleri misillemelerden korunmalı.

Ne yazık ki Santos’un doğru adımları atmak için yeterli zamanı yok. Önümüzdeki yıl görev süresi dolacak ve tekrar seçime giremeyecek. Barış antlaşmasında sorun çıkarsa veya ELN ile görüşmeler kötü giderse aşırı sağ yeniden canlanacaktır. Antlaşmadaki her erteleme veya çatlak belirtisi, Uribe’nin yakın çevresindekilerden birisinin 2018’de başkanlığı kazanma ihtimalini arttıracaktır.

Kolombiya barışa doğru büyük adımlar attı ama sağcıların şiddetinin gölgesi düşmeye devam ediyor. Bu yıl, onlarca insanı öldürdüler ve çok daha fazlasını evlerini terk etmeye zorladılar.

Paramiliterler kontrol altına alınmamaya devam ederlerse barış ihtimalini yok edecekler ve Kolombiya’da yıllardır görülmeyen bir terör dalgasını başlatacaklar. Eğer hükumet daha kapsayıcı, eşit ve demokratik bir Kolombiya inşa etme konusunda ciddiyse bu soruna derhal çözüm bulmaları hayatidir – ya da yaptıkları hatanın pişmanlığını yaşayacaklar.

01.03.2017

Kieran Duffy

Jacobin

Çeviri: Kontra Salvo

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s